|
Op koninginnedag 2009 zullen er in Zutphen een aantal kleine draaiorgeltjes zijn te zien. Ze worden gedraaid door mensen die deze orgeltjes zelf hebben gebouwd. Ook de orgelboeken of de rollen met de gaatjes waarin de muziek verstopt zit hebben ze doorgaans zelf gemaakt.
Je ziet deze kleine draaiorgeltjes de laatste tijd wat vaker. Voor 1990 waren er relatief weinig in omloop en werden ze voornamelijk gemaakt door een paar fabrieken in Duitsland. Prachtige exemplaren, maar omdat ze nagenoeg met de hand werden vervaardigd waren ze zo duur dat maar weinig enthousiaste mensen er een konden aanschaffen en dat is eigenlijk nog steeds zo. Een doorbraak kwam begin negentiger jaren van de vorige eeuw. Toen bouwde een amateur, Johan de Vries, een klein draaiorgeltje voor zichzelf. Hij kreeg daar zulke enthousiaste reacties op dat hij cursussen is gaan geven voor mensen die ook iets dergelijks wilde bouwen. Hij heeft dit vele jaren achtereen gedaan tot hij werd afgelost en nog steeds worden dergelijke cursussen gegeven. Het 'Johan de Vries-orgel' werd een begrip onder de amateurbouwers. Vanaf die tijd hebben meer mensen zich hiervoor ingezet en er verschenen meerdere bouwtekeningen. Vanaf dat moment bloeide deze hobby ook op in Engeland, Frankrijk, Belgi‰ en Duitsland. In dezelfde tijd dat het amateur draaiorgel in opkomst kwam deden ook de computer en het internet hun intrede. Deze hebben het draaiorgelgebeuren een extra swung gegeven, zowel bij de amateurs als de professionele bouwers en exploitanten. De PC wordt ingezet om muziek in orde te maken voor boeken en rollen. Ook zijn er door amateurs machines gemaakt waarmee boeken en rollen met behulp van de PC volautomatisch worden geponst of 'gekapt' zoals dat bij orgelmensen heet. Er zijn ook draaiorgeltjes die de muziek niet langer halen uit boeken of rollen, maar uit computerbestanden met muziek die in een stukje ingebouwde electronica zijn opgeslagen. Maar de meeste orgelmensen hebben een volledig traditioneel instrument en gebruiken de PC alleen voor het maken van boeken en rollen. Dat is begrijpelijk omdat het maken van boeken en rollen en erg arbeidsintensief proces is. Voor de komst van de PC was je voor een orgelboek met 3 minuten muziek zomaar een week of langer bezig. Met een beetje handigheid kun je dat met behulp van de PC tot een uur of vijf terugbrengen. Het internet heeft ook veel bijgedragen tot uitbreiden van deze hobby. Als eerste werd het internet gebruikt om allerlei door orgelamateurs zelf gemaakte software te verspreiden voor ondersteuning van het maken van boeken en rollen, later ontstonden er fora waar heel actief informatie op wordt uitgewisseld. De laatste tijd gebeurt dat steeds meer internationaal: het internet kent geen grenzen.
Maar het gaat natuurlijk allemaal om het draaien zelf. Sommige orgelmensen trekken er speciale kleding voor aan en allemaal verschijnen ze in opperbeste stemming voor hun publiek. In kleine kring bij verjaardagen, bij verenigingen, bejaardenhuizen, ziekenhuizen of op een braderie in de buurt. Dit jaar dus op koninginnnedag in de binnenstad van Zutphen. Alle mensen die daar optreden hebben hun orgel zelf gebouwd en meestal zelf de boeken en rollen gemaakt. Ze kunnen je dus alles vertellen over hun hobby en de werking van hun orgel en doen dat altijd met kennelijk plezier. Er zijn er zelfs bij die het leuk vinden als het publiek ook eens 'een boekje draait', dus vraag dat gerust. Heb je interesse om ook aan deze verslavende hobby te beginnen? Er komen in Zutphen mensen die zelf ooit een cursus op dit gebied hebben gevolgd of hem zelf op dit moment geven, dus vraag informatie. Maar pas op: als je eenmaal door het orgelvirus wordt besmet raak je er nooit meer vanaf.
|
